Rehber

Köpek: aşı ve parazit takvimi

Çekirdek (core) aşılar: gençlik hastalığı (CDV), hepatit (CAV-2 ile), parvovirüs (CPV-2) ve Türkiye'de kuduz. Leptospirozis, kennel öksürüğü ve leishmaniasis risk bazlı (non-core) aşılardır. Mikroçip + PETVET + yıllık kuduz yasal yükümlülüktür.

Aşılar

Karma aşı

DHPP / DHPPiTemel aşı

Canine distemper virüsü, canine adenovirüs-1 (enfeksiyöz hepatit; CAV-2 ile çapraz koruma), canine parvovirüs-2, (parainfluenza)

ilk doz 6. haftadan itibaren · 3 haftada bir, 16. haftaya kadar · tekrar: kılavuz 3 yılda bir, Türkiye pratiği yılda bir

6–8 haftalıkta başla, 2–4 haftada bir tekrarla, son doz 16 haftalık veya daha büyükken yapılsın (tipik: 8–12–16. hafta). 26. haftada (6 ay) rapel. Ardından WSAVA: en sık 3 yılda bir. Türkiye klinik pratiği: genellikle yılda bir karma aşı.

Hekim notu

WSAVA 2024: 26 haftada rapel, 12–16 ay beklemekten daha iyidir (maternal antikor nedeniyle yanıtsız kalan azınlığı korur). Yetişkinde 16 hafta sonrası ilk aşılamada tek MLV doz koruyucudur; tekrar 1 yıl sonra (veya 26 hf kuralına uygun) sonra 3 yıl. Türkiye pratiği: çoğu klinik yıllık karma uygular (çoğunlukla Lepto içeren kombine ürün nedeniyle) — yazılımda 'kılavuz: 36 ay / klinik tercihi: 12 ay' seçeneği sunulmalı. Antikor titre testi (VacciCheck vb.) 3 yıllık aralıkta karar desteği olabilir.

Kaynak:WSAVA 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats2022 AAHA Canine Vaccination Guidelines

Kuduz aşısı

R / RabiesYasal zorunlu

Kuduz virüsü (zoonoz, ölümcül)

ilk doz 12. haftadan itibaren · tekrar: yılda bir

En erken 12 haftalıkta tek doz (yasal asgari yaş). Ardından yılda bir (Türkiye yasal/idari uygulama). WSAVA endemik bölgede 12 haftadaki ilk dozdan 2–4 hafta sonra ikinci doz önerebilir.

Hekim notu

Mikroçipten SONRA yapılmalı (seyahat geçerliliği). Pasaport + PETVET'e 15 gün içinde işlenir. Ürün 3 yıl lisanslı olsa bile Türkiye'de 12 ay uygulanır. Yurt dışı için aşıdan ≥30 gün sonra titre testi (≥0,5 IU/ml).

Kaynak:Kedi, Köpek ve Gelinciklerin Kimliklendirilmesi ve Kayıt A…WSAVA 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and CatsTarım ve Orman Bakanlığı Veteriner Sınır Kontrol Noktası –…

Leptospirozis

L2 / L4Riske göre

Leptospira interrogans serovarları (zoonoz; böbrek/karaciğer yetmezliği)

ilk doz 8. haftadan itibaren · 3 haftada bir, 12. haftaya kadar · tekrar: yılda bir

≥8 haftalıktan itibaren 2 doz, 2–4 hafta arayla; sonra yılda bir. Türkiye'de genellikle karma aşı ile kombine (DHPPi+L4) verilir.

Hekim notu

Bağışıklık süresi kısa (~1 yıl) olduğundan yıllık tekrar gerekir; 18 aydan uzun ara verildiyse 2 dozluk seri baştan yapılır. Su birikintisi, kemirgen teması, kırsal/çiftlik ortamı, av köpekleri yüksek risk. Türkiye'de pek çok bölgede risk bulunduğundan klinikler çoğunlukla rutin uygular (Türkiye pratiği). AAHA 2022 lepto'yu ABD'de çoğu köpek için önerilen (core-like) kabul eder.

Kaynak:WSAVA 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats2022 AAHA Canine Vaccination Guidelines

Kennel öksürüğü

KC / Bb+CPiVRiske göre

Köpek enfeksiyöz solunum yolu hastalık kompleksi (CIRDC)

ilk doz 8. haftadan itibaren · 3 haftada bir, 11. haftaya kadar · tekrar: yılda bir

İntranazal/oral canlı aşı: 3–8 haftalıktan itibaren (ürüne göre) tek doz; parenteral inaktif aşı: 2 doz 2–4 hafta arayla. Sonra yılda bir.

Hekim notu

Pansiyon, köpek kreşi, eğitim, gösteri, barınak öncesi ideal olarak 1–2 hafta önce. Prospektüse göre başlama yaşı değişir (bazı intranazal ürünler 3 hafta).

Kaynak:WSAVA 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats2022 AAHA Canine Vaccination Guidelines

Leishmaniasis aşısı

CanLRiske göre

Leishmania infantum (tatarcık/kum sineği ile bulaşır; zoonoz)

ilk doz 26. haftadan itibaren · tekrar: yılda bir

≥6 aylık, seronegatif köpeklerde (aşı öncesi hızlı test önerilir). Ürüne göre tek doz (LetiFend) veya 3 doz 3 hafta arayla (CaniLeish – AB'de üretimi durduruldu); sonra yılda bir.

Hekim notu

Türkiye'de Ege, Akdeniz ve Güneydoğu kıyı bölgelerinde endemik. Aşı ancak koruyucu ek önlemdir; ESCCAP'a göre esas koruma tatarcık sezonunda (Nisan–Kasım) repellent etkili ürünlerdir (deltametrin tasma, permetrinli spot-on). BELİRSİZ: Türkiye'de ruhsatlı/erişilebilir Leishmania aşısı olup olmadığı doğrulanamadı.

Kaynak:ESCCAP GL5 – Control of Vector-Borne Diseases in Dogs and …WSAVA 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats

Lyme hastalığı

LymeRiske göre

Borrelia burgdorferi s.l. (kene ile bulaşır)

ilk doz 12. haftadan itibaren · 3 haftada bir, 15. haftaya kadar · tekrar: yılda bir

≥12 haftalıktan itibaren 2 doz 2–4 hafta arayla, sonra yılda bir (kene sezonu öncesi).

Hekim notu

Türkiye'de köpeklerde klinik Lyme nadir bildirilir; rutin önerilmez. Esas koruma etkili kene kontrolüdür. BELİRSİZ: Türkiye'de ruhsatlı köpek Lyme aşısı erişilebilirliği.

Kaynak:WSAVA 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and CatsESCCAP GL5 – Control of Vector-Borne Diseases in Dogs and …

Köpek koronavirüs

CCoVRiske göre

Canine enterik koronavirüs

ilk doz 6. haftadan itibaren · 3 haftada bir, 12. haftaya kadar · tekrar: yılda bir

Bazı kombine ürünlerde bulunur; prospektüse göre.

Hekim notu

WSAVA tarafından 'önerilmeyen' aşı olarak sınıflandırılır (klinik önemi düşük). Türkiye'de bazı klinikler yavru serisinde kullanır (Türkiye pratiği).

Kaynak:WSAVA 2024 Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats

Parazit takvimi

İç parazit (yetişkin)

İç parazit90 günde bir

Risk grubuna göre: A (düşük risk) yılda 1–2; B yılda 4 (3 ayda bir); C (dışarıda serbest, avlanan, çiğ et/leş yiyen, çocuklu ev) ayda bir. Tenya (Echinococcus) riski olan kırsal/çoban köpeklerinde ayda bir prazikuantel.

Türkiye pratiği: 3 ayda bir yaygındır. Kist hidatik (Echinococcus granulosus) Türkiye'de önemli zoonozdur; Kangal/çoban köpekleri yüksek risk. Dirofilaria (kalp kurdu) için endemik bölgelerde (Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz kıyı) sivrisinek sezonunda aylık makrosiklik lakton önerilir.

Kaynak:ESCCAP GL1 – Worm Control in Dogs and CatsESCCAP GL5 – Control of Vector-Borne Diseases in Dogs and …

Dış parazit (pire, kene, tatarcık)

Dış parazit30 günde bir

Ürüne göre aylık (spot-on/tablet), 3 aylık (fluralaner) veya 6–8 ay etkili tasma. Türkiye iklimi nedeniyle çoğu bölgede yıl boyu, en az Mart–Kasım.

Leishmania endemik bölgelerde tatarcık sezonunda repellent (deltametrin/permetrin) ürün şart. Permetrin kedilere toksiktir — aynı evde kedi varsa uyarı göster. Babesia, Ehrlichia, Anaplasma kene kaynaklı olarak Türkiye'de yaygındır.

Kaynak:ESCCAP GL3 – Control of Ectoparasites in Dogs and CatsESCCAP GL5 – Control of Vector-Borne Diseases in Dogs and …

Kontroller

  • Yavru kontrolleri · 1 ayda birAşı serisi boyunca her ziyarette genel muayene, kilo, diş, kalp üfürümü, fıtık, testis inişi.
  • Yıllık genel muayene · yılda bir1–7 yaş: yılda bir muayene, kilo/vücut kondisyon skoru, diş, kalp-akciğer oskültasyonu.
  • Yaşlı köpek kontrolü · 6 ayda birKüçük ırklar ~8+, büyük/dev ırklar ~6+ yaş: 6 ayda bir muayene, yılda bir kan (hemogram, biyokimya), idrar, tansiyon.
  • Diş bakımı · yılda birKüçük ırklarda diş taşı riski yüksek; gerektiğinde anestezi altında detartraj.
  • Leishmania / kene kaynaklı hastalık taraması · yılda birEndemik bölgede sezon sonrası yıllık hızlı test (Leishmania, Ehrlichia, Anaplasma, Dirofilaria).

Irklar

Kangal (Anadolu Çoban Köpeği)
Kangalshepherddog · CC BY-SA 4.0

Kangal (Anadolu Çoban Köpeği) · dev ırk

  • Kalça displazisi
  • Mide dönmesi (GDV)
  • Entropion
  • Hipotiroidi

Yerli koruma ırkı; geniş alan ve sosyalizasyon ister. Büyüme döneminde kalsiyum/enerji fazlasından kaçının. Kırsal yaşamda kist hidatik riski nedeniyle aylık tenya tedavisi önerilir.

Aşı notu: Kırsal/sürü ortamında leptospirozis ve kuduz riski yüksek; lepto yıllık önerilir.

Golden Retriever
Dukedestiny01.jpg: "Janneke Vreugdenhil" deriv… · Public domain

Golden Retriever · büyük ırk

  • Kalça ve dirsek displazisi
  • Kanser (hemanjiyosarkom, lenfoma)
  • Atopik dermatit
  • Hipotiroidi
  • Subaortik stenoz

Obeziteye eğilimli; kilo takibi. Kulak enfeksiyonları sık. Yaşlılıkta yıllık kitle kontrolü.

Aşı notu: Su sevdiği için leptospirozis aşısı önerilir.

Labrador Retriever
IDS.photos from Tiverton, UK · CC BY-SA 2.0

Labrador Retriever · büyük ırk

  • Obezite
  • Kalça/dirsek displazisi
  • Ön çapraz bağ kopması
  • Egzersize bağlı kollaps (EIC)
  • Progresif retina atrofisi

Porsiyon kontrolü kritik; ideal kilo yaşam süresini uzatır.

Aşı notu: Su teması nedeniyle lepto önerilir.

Alman Çoban Köpeği
gomagoti · CC BY-SA 2.5

Alman Çoban Köpeği · büyük ırk

  • Kalça/dirsek displazisi
  • Dejeneratif miyelopati
  • Ekzokrin pankreas yetmezliği
  • Mide dönmesi (GDV)
  • Perianal fistül

Arka bacak zayıflığı takibi; büyük öğün sonrası egzersizden kaçının.

Aşı notu: Parvovirüse duyarlı ırklardan sayılır; yavru serisini 16. haftadan sonra tamamlayın, 26. hafta rapeli atlamayın.

Pomeranian
Blackoranges · Public domain

Pomeranian · küçük ırk

  • Patella çıkığı
  • Trakea kollapsı
  • Alopesi X
  • Diş hastalıkları
  • Hipoglisemi (yavru)

Tasma yerine göğüs tasması (trakea). Erken diş bakımı.

Aşı notu: Küçük ırklarda aşı reaksiyonu riski daha yüksek; aynı gün çok sayıda aşıdan kaçınmayı düşünün, aşı sonrası 30 dk gözlem.

Chihuahua
Bonnie van den Born, The original uploader wa… · CC BY-SA 3.0

Chihuahua · küçük ırk

  • Patella çıkığı
  • Hidrosefali / açık bıngıldak
  • Trakea kollapsı
  • Diş hastalıkları
  • Hipoglisemi

Soğuğa hassas; yavrularda sık beslenme.

Aşı notu: Çok küçük vücut ağırlığında aşı reaksiyonu riski artar; aşıları ayrı günlere yaymak tercih edilebilir.

Fransız Bulldog
Ildar Sagdejev (Specious) · CC BY-SA 4.0

Fransız Bulldog · küçük ırk

  • Brakisefalik obstrüktif hava yolu sendromu (BOAS)
  • Omurga anomalileri / disk hernisi (IVDD)
  • Atopik dermatit, deri kıvrım dermatiti
  • Göz ülseri
  • Sıcak çarpması

Sıcakta egzersiz kısıtlanmalı; anestezi riski yüksek. Kıvrım temizliği.

Aşı notu: Standart protokol; aşı sonrası alerjik reaksiyon takibi (atopik bünye).

Pug
Xidrep · CC BY-SA 3.0

Pug · küçük ırk

  • BOAS
  • Pug köpek ensefaliti (NME)
  • Göz proptozu / kornea ülseri
  • Obezite
  • Deri kıvrım dermatiti

Kilo kontrolü solunum için kritik; sıcaktan koruma.

Aşı notu: Standart protokol.

Sibirya Husky
xJaM (talk · contribs) · CC BY-SA 3.0

Sibirya Husky · orta boy

  • Juvenil katarakt
  • Kornea distrofisi
  • Çinkoya yanıt veren dermatoz
  • Hipotiroidi
  • Kalça displazisi

Türkiye yazında sıcak stresi riski; yoğun tüy dökümü. Yüksek egzersiz ihtiyacı.

Aşı notu: Pansiyon/köpek parkı kullanımı sık ise KC aşısı.

Maltese Terrier
Sannse · CC BY-SA 3.0

Maltese Terrier · küçük ırk

  • Patella çıkığı
  • Diş hastalıkları
  • Gözyaşı lekesi / epifora
  • Portosistemik şant
  • Mitral kapak hastalığı (yaşlı)

Günlük tarama, düzenli diş bakımı.

Aşı notu: Küçük ırk – reaksiyon takibi.

Yorkshire Terrier
Svenska Mässan from Sweden · CC BY-SA 4.0

Yorkshire Terrier · küçük ırk

  • Patella çıkığı
  • Trakea kollapsı
  • Portosistemik şant
  • Diş hastalıkları (süt dişi kalıcılığı)
  • Legg-Calvé-Perthes

Süt dişleri 6. ayda düşmezse çekim değerlendirilir.

Aşı notu: Küçük ırk – reaksiyon takibi; WSAVA'ya göre küçük ırklara doz azaltılmaz, tam doz verilir.

Poodle (Toy/Mini/Standart)
Tim Wilson from Blaine, MN, USA · CC BY 2.0

Poodle (Toy/Mini/Standart) · küçük ırk

  • Patella çıkığı (toy/mini)
  • Progresif retina atrofisi
  • Addison hastalığı (standart)
  • Epilepsi
  • Kulak enfeksiyonları

4–8 haftada bir tıraş/bakım; kulak kılı temizliği.

Aşı notu: Standart protokol.

Beagle
Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0

Beagle · orta boy

  • Obezite
  • Epilepsi
  • Hipotiroidi
  • Disk hernisi (IVDD)
  • Kulak enfeksiyonları

Koku takibiyle kaçma eğilimi – mikroçip ve güncel PETVET iletişim bilgisi önemli.

Aşı notu: Doğada/av ortamında lepto ve kene kontrolü önerilir.

Cane Corso
Claudio Domiziani · CC BY-SA 2.5

Cane Corso · dev ırk

  • Kalça/dirsek displazisi
  • Mide dönmesi (GDV)
  • Göz kapağı anomalileri (entropion/ektropion)
  • Demodikoz

Kontrollü büyüme diyeti; erken sosyalizasyon ve eğitim.

Aşı notu: Bazı büyük siyah ırklarda (Rottweiler, Dobermann benzeri) parvovirüse duyarlılık bildirilir; seriyi 16 haftadan sonra tamamlayın.

Rottweiler
Dr. Manfred Herrmann Allgemeiner Deutscher Rot… · CC BY-SA 3.0

Rottweiler · büyük ırk

  • Osteosarkom
  • Kalça/dirsek displazisi
  • Ön çapraz bağ kopması
  • Subaortik stenoz
  • Parvovirüse duyarlılık

Topallık durumunda kemik tümörü ayırıcı tanıda düşünülmeli.

Aşı notu: Parvovirüse yüksek duyarlılık: bazı hekimler 18–20. haftada ek doz yapar (Türkiye pratiği / hekim tercihi).

Dobermann
Miroslav Cacik · Copyrighted free use

Dobermann · büyük ırk

  • Dilate kardiyomiyopati (DCM)
  • von Willebrand hastalığı
  • Wobbler sendromu
  • Hipotiroidi

2 yaştan itibaren yıllık Holter/ekokardiyografi taraması önerilir. Cerrahi öncesi pıhtılaşma testi.

Aşı notu: Parvovirüse duyarlı ırk; seri tamamlanmalı.

Shih Tzu
Canino21 · Public domain

Shih Tzu · küçük ırk

  • BOAS
  • Göz kuruluğu / kornea ülseri
  • Disk hernisi
  • Diş hastalıkları
  • Böbrek displazisi

Göz bakımı ve yüz tüylerinin düzenli kesimi.

Aşı notu: Standart protokol.

Cavalier King Charles Spaniel
Andreweatock · CC BY-SA 3.0

Cavalier King Charles Spaniel · küçük ırk

  • Miksomatöz mitral kapak hastalığı (çok yüksek prevalans)
  • Siringomiyeli
  • Kuru göz

1 yaştan itibaren yıllık kalp oskültasyonu; üfürüm varsa eko.

Aşı notu: Standart protokol.

Border Collie
Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0

Border Collie · orta boy

  • Collie göz anomalisi
  • Epilepsi
  • Kalça displazisi
  • MDR1 gen mutasyonu (bazı hatlarda)

Zihinsel uyarım gerekir.

Aşı notu: MDR1 riski nedeniyle yüksek doz ivermektin/makrosiklik laktonlarda dikkat (parazit protokolü).

Melez / Sokak kökenli köpek
Mribakov · CC BY-SA 4.0

Melez / Sokak kökenli köpek

  • Barınak kökenlilerde parvovirüs ve distemper geçmişi
  • Kene kaynaklı hastalıklar (Ehrlichia, Babesia)
  • Leishmania (endemik bölge)
  • İç parazit yükü

Sahiplenmede tam muayene, hızlı testler (Leishmania, Ehrlichia, Dirofilaria), PETVET sahiplik devri (60 gün).

Aşı notu: Aşı geçmişi bilinmiyorsa 16 hafta üstü köpekte tek MLV karma + 2–4 hafta sonra ikinci doz (birçok hekim tercihi), kuduz, lepto 2 doz.

Bu veri seti klinik karar desteği içindir; nihai aşı/ilaç protokolünü hekim, hayvanın bireysel risk durumuna ve aşı üreticisinin prospektüsüne göre belirler. 'BELİRSİZ' ile işaretli bilgiler resmi metinden birebir doğrulanamamıştır. Son güncelleme: 12.10.2026.